Uczniowie jednej z podwarszawskich szkół podstawowych wygenerowali w aplikacji nagie zdjęcie swojej koleżanki, a następnie zachęcali na Instagramie innych użytkowników do dalszego wykorzystywania jej wizerunku. Jak poinformował Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, sprawa została zgłoszona na Policję jako podejrzenie popełnienia przestępstwa. Początkowo organy ścigania odmówiły wszczęcia postępowania, jednak w ostatnich dniach Prokuratura poinformowała o ponownym podjęciu sprawy.
Zdaniem Prezesa UODO (więcej na ten temat pod tym linkiem oraz powołanych tam artykułach) opisane działania wypełniają znamiona czynów karalnych, w szczególności art. 107 ustawy o ochronie danych osobowych (dotyczącego przetwarzania danych osobowych w celu zidentyfikowania osoby) oraz przede wszystkim art. 202 § 3 kodeksu karnego (dotyczącego treści pornograficznych z udziałem małoletnich) . Są to poważne przestępstwa ścigane z urzędu, a więc niezależnie od woli pokrzywdzonego. Wiek sprawców nie wyklucza ich popełnienia, ani nie zwalnia z odpowiedzialności.
Dostęp do social mediów i nowych technologii niesie za sobą nie tylko negatywne skutki w postaci uzależnień, ale i może być wykorzystywany do upokarzania innych. Publikowanie lub udostępnianie wizerunku innej osoby bez jej zgody – zwłaszcza w sposób ośmieszający, kompromitujący lub naruszający intymność – to przestępstwo, a nie jedynie „niefortunny żart”
Czym jest cyberprzemoc?
Cyberprzemoc, zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego, to „wyzywanie, straszenie, nękanie, ośmieszanie drugiego człowieka przy użyciu Internetu lub telefonu komórkowego” (źródło)
W praktyce orzeczniczej cyberprzemoc nie funkcjonuje jako samodzielne przestępstwo, ale jako zespół zachowań wypełniających znamiona różnych czynów zabronionych. Mogą to być czyny z kodeksu karnego takie jak:
- zniewaga – art. 216 kk
- zniesławienie – art. 212 kk
- groźby karalne – art. 190 kk
- zmuszanie – art. 191 kk
- uporczywe nękanie (stalking) – art. 190a kk
- rozpowszechnianie pornografii z udziałem nieletniego – art. 202 § 3 kk
- fałszywe oskarżenie – art. 234 kk
- publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa lub jego pochwalanie – art. 255 kk
- nawoływanie do nienawiści – art. 256 kk
- publiczna zniewaga z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej lub wyznaniowej – art. 257 kk
- bezprawne uzyskanie dostępu do konta lub danych – art. 267 kk, art. 268a kk
jak również stanowić wykroczenia takie jak:
- nękanie – art. 197 kw
- używanie wulgaryzmów w miejscu publicznym – art. 141 kw
Odpowiedzialność karna zależy każdorazowo od treści przekazu, formy działania, czasu jego trwania oraz skutków wywołanych po stronie pokrzywdzonego. Wiek sprawcy nie wyłącza bezprawności czynu, a jedynie wpływa na tryb i cel postępowania.
Jeżeli sprawcą jest osoba poniżej 17. roku życia, sprawa rozpoznawana jest przez sąd rodzinny i nieletnich, który może zastosować środki wychowawcze, a w szczególnie poważnych przypadkach – umieszczenie w zakładzie poprawczym. W przypadku dzieci poniżej 13. roku życia sąd rodzinny może zakwalifikować zachowanie jako przejaw demoralizacji i również zastosować odpowiednie środki wychowawcze.
Więcej o odpowiedzialności karnej nieletnich przeczytasz tutaj.
Nie tylko ścieżka karna
Postępowanie karne nie jest jedyną możliwą drogą ochrony prawnej. Pokrzywdzony może domagać się zaprzestania działań bezprawnych na gruncie kodeksu cywilnego, odszkodowania czy zadośćuczynienia za naruszenie dobór osobistych. Postępowania cywilne mogą toczyć się niezależnie od sprawy karnej i w praktyce często stanowią realne narzędzie ochrony interesów pokrzywdzonych, zwłaszcza gdy reakcja karna jest odroczona w czasie.
Gdzie szukać pomocy?
Dziecko będące ofiarą cyberprzemocy wymaga realnego wsparcia psychologicznego i pedagogicznego. Pomoc można uzyskać m.in. poprzez:
- 112 – numer alarmowy
- 800 100 100 – telefon dla rodziców i nauczycieli
- 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
- https://dyzurnet.pl
Warto również pamiętać, że zgodnie z kodeksem postępowania karnego:
- każdy, kto dowiedział się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomienia Policji lub prokuratury,
- instytucje publiczne mają obowiązek prawny niezwłocznego zgłoszenia takich zdarzeń.
Jeżeli sprawa cyberprzemocy dotyczy Twojego dziecka pamiętaj, że nie chodzi w niej wyłącznie o reakcję na zdarzenie, lecz również ochronę przyszłości dziecka i ograniczenie długofalowych skutków prawnych podejmowanych decyzji. Kancelaria prowadzi sprawy karne nieletnich, zapewniając profesjonalną pomoc prawną na każdym etapie postępowania. Skontaktuj się z nami.
