Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę opublikowała najnowszy raport o przemocy rówieśniczej „RÓWIEŚNICY (2026)”. Badanie przeprowadzone przez Fundację w szkołach biorących udział w programie profilaktycznym pokazało, że aż 87% uczniów doświadczyło w ciągu ostatniego roku przynajmniej jednej z form przemocy rówieśniczej.( źródło: Kopycka, Wójcik, Raczyński, RÓWIEŚNICY. Raport o przemocy rówieśniczej 2026, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę)
Jeżeli wiesz, że Twoje lub inne dziecko doświadcza lub może doświadczać przemocy – reaguj. W tym artykule wyjaśniam, co możesz zrobić, aby pomóc dziecku.
Jakie zachowania stanowią przemoc rówieśniczą?
Raport Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę ( źródło: Kopycka, Wójcik, Raczyński, RÓWIEŚNICY. Raport o przemocy rówieśniczej 2026, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę) wskazuje formy przemocy, których najczęściej doświadczali uczniowie:
✓ wyśmiewanie lub krytykowanie wyglądu (58%),
✓ otrzymywanie nieprzyjemnych wiadomości (56%),
✓ wykluczenie z grupy lub aktywności w Internecie (53%),
✓ celowe uderzenie (53%),
✓ zmuszanie do zrobienia czegoś niechcianego (34%),
✓ kradzież (28%),
✓ grożenie w Internecie (27%),
✓ rozsyłanie złośliwych treści (27%),
✓ zaczepianie i bicie przez grupę (24%).
Szczególnie niebezpieczną formą przemocy jest bullying – celowe, długotrwałe i powtarzalne dręczenie osoby znajdującej się w słabszej pozycji – oraz cyberbullying.
Czy za nękanie grozi odpowiedzialność?
Przemoc rówieśnicza, której sprawcą jest nieletni (poniżej 17 roku życia), może prowadzić do wszczęcia postępowania o czyn karalny albo w sprawie o demoralizację. Sprawa będzie rozpoznawana przez sąd rodzinny na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
To, jakie przepisy znajdą zastosowanie i czego będzie dotyczyło postępowanie, zależy m.in. od wieku dziecka i rodzaju zachowania.
Więcej na ten temat pisałam w artykule: Od ilu lat można iść do więzienia? Odpowiedzialność nieletnich.
Znamiona jakich przestępstw może wypełniać przemoc w szkole?
W zależności od okoliczności konkretnej sprawy zachowania podejmowane wobec dziecka mogą wypełniać znamiona różnych czynów zabronionych, m.in.:
Art. 190a § 1 Kodeksu karnego – uporczywe nękanie (stalking)
Może mieć zastosowanie w przypadku powtarzających się zachowań podejmowanych w Internecie lub poza nim, jeżeli spełnione są przesłanki określone w tym przepisie, w szczególności gdy uporczywe nękanie wzbudza u pokrzywdzonego uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jego prywatność.
Art. 207 Kodeksu karnego – znęcanie się
W określonych okolicznościach zachowanie może zostać zakwalifikowane jako fizyczne lub psychiczne znęcanie się, jeżeli spełnia znamiona określone w tym przepisie.
Art. 190 § 1 Kodeksu karnego – groźba karalna
Chodzi o grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona.
Art. 216 i art. 212 Kodeksu karnego – znieważenie i zniesławienie
Mogą znaleźć zastosowanie m.in. w związku z publikowaniem określonych treści, komentarzy, grafik czy wpisów w Internecie.
Pamiętaj: kwalifikacja prawna zawsze zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Nie każde niewłaściwe czy krzywdzące zachowanie rówieśnika będzie czynem karalnym.
Co zrobić, gdy dziecko jest nękane w szkole?
Zabezpiecz dowody
Dowody cyfrowe
Jeśli do przemocy dochodzi w Internecie, warto od razu zabezpieczyć wiadomości, komentarze, posty, zdjęcia czy nagrania. Zrób zrzuty ekranu tak, aby widoczna była treść, nazwa lub profil użytkownika oraz – jeśli jest dostępna – data i godzina publikacji lub wiadomości.
Nie usuwaj oryginalnych wiadomości ani innych materiałów, nawet jeśli są dla dziecka trudne do oglądania. Mogą mieć znaczenie przy dalszym wyjaśnianiu sprawy.
Dokumentacja medyczna
Jeżeli dziecko doznało obrażeń fizycznych, warto zadbać o ich udokumentowanie. W zależności od sytuacji może to oznaczać konsultację lekarską i uzyskanie dokumentacji medycznej opisującej obrażenia. Warto również zrobić zdjęcia widocznych urazów i zachować dokumentację leczenia.
Jeżeli przemoc wpływa na stan psychiczny dziecka, również warto skorzystać z pomocy specjalisty. Dokumentacja psychologiczna lub psychiatryczna może mieć znaczenie dla oceny skutków, jakie przemoc wywołała u dziecka.
Zapisuj kolejne zdarzenia
Warto od początku robić na bieżąco notatki dotyczące kolejnych zdarzeń – zapisywać daty, miejsca, opis sytuacji, osoby w niej uczestniczące oraz świadków. Warto zapisywać również informacje, które dziecko przekazuje rodzicom po powrocie ze szkoły.
Przykład z praktyki:
W jednej z prowadzonych przeze mnie spraw bardzo pomocny okazał się notes prowadzony przez mamę dziecka. Na bieżąco zapisywała w nim informacje, które syn przekazywał jej po szkole – dotyczące kolejnych zdarzeń, zachowania innych uczniów oraz okoliczności, w jakich do nich dochodziło. Dzięki temu można było uporządkować wydarzenia w czasie i odtworzyć ich przebieg.
Tego rodzaju notatki nie przesądzają same w sobie o odpowiedzialności sprawcy. Mogą jednak pomóc w uporządkowaniu informacji i wskazaniu, jakie zdarzenia, osoby lub inne dowody wymagają dalszego ustalenia.
Zgłoś sprawę wychowawcy
Interwencję w szkole warto rozpocząć od oficjalnego zgłoszenia problemu. Rozmowy telefoniczne powinny być uzupełniane korespondencją pisemną.
Należy umówić się na spotkanie z wychowawcą klasy oraz pedagogiem lub psychologiem szkolnym, przedstawiając zgromadzony materiał dowodowy w sposób rzeczowy.
Z każdego spotkania rodzic może sporządzić własną notatkę, a następnie przesłać ją e-mailem lub przez e-dziennik jako podsumowanie poczynionych ustaleń. Dzięki temu pozostaje pisemny ślad zgłoszenia problemu oraz reakcji szkoły.
Napisz do dyrektora szkoły
Jeśli interwencja na poziomie wychowawcy klasy nie przynosi efektów, należy złożyć oficjalne pismo do dyrektora szkoły.
Powinno ono zawierać precyzyjny opis zdarzeń oraz dotychczas podjętych działań, a także prośbę o pisemną informację o sposobie rozpatrzenia zgłoszenia i podjętych działaniach.
Od dyrekcji możesz domagać się informacji na temat działań podjętych przez szkołę w celu rozwiązania problemu przemocy rówieśniczej, działań służących zapewnieniu dziecku bezpieczeństwa na terenie szkoły oraz bieżącego monitorowania sytuacji, np. na przerwach.
W razie potrzeby należy również rozważyć objęcie dziecka odpowiednią pomocą psychologiczno-pedagogiczną.
Gdzie zgłosić nękanie, gdy szkoła nie reaguje?
Jeżeli działania podejmowane w ramach szkoły okazują się nieskuteczne albo szkoła pozostaje bierna pomimo zgłoszonego problemu, można zwrócić się również do innych instytucji.
Kuratorium Oświaty
Kuratorium sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami. Jeżeli szkoła nie podejmuje odpowiednich działań w związku ze zgłaszaną przemocą, możesz złożyć skargę do właściwego kuratora oświaty oraz zwrócić się o zbadanie sprawy w ramach nadzoru pedagogicznego. Dla szkół w Poznaniu i województwie wielkopolskim właściwy będzie Wielkopolski Kurator Oświaty.
Rzecznik Praw Dziecka
Rzecznik Praw Dziecka podejmuje działania w sprawach dotyczących ochrony praw dziecka, również w indywidualnych przypadkach, w granicach swoich ustawowych kompetencji.
Policja, prokuratura lub sąd rodzinny
Jeżeli zachowanie rówieśników może stanowić czyn zabroniony albo istnieją podstawy do podjęcia działań przewidzianych w ustawie o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, sprawa może wymagać zawiadomienia odpowiednich organów.
Zadbaj o stan psychiczny dziecka
Nie zapominaj, że w całej tej sytuacji najważniejsze jest dziecko, które doświadcza przemocy. Zadbaj o jego stan psychiczny – obserwuj je, rozmawiaj z nim i zapewnij mu poczucie bezpieczeństwa.
Niezbędna może okazać się również pomoc specjalisty – psychologa lub psychiatry. W tym celu możesz skorzystać z pomocy fundacji, telefonów zaufania, a także świadczeń dostępnych w ramach systemu ochrony zdrowia.
Gdzie szukać pomocy?
Pomoc telefoniczna Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
Pomoc w ramach NFZ – ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
W sytuacjach nagłych dzwoń pod numer alarmowy 112.
Potrzebujesz pomocy w sprawie nieletniego?
Prowadzę sprawy nieletnich w Poznaniu. Oferuję wsparcie od analizy prawnej zachowań rówieśników i oceny możliwych dalszych działań, przez przygotowanie odpowiednich pism, aż po reprezentowanie interesów pokrzywdzonego dziecka w postępowaniu przed sądem rodzinnym.
Umów konsultacjęFAQ – przemoc rówieśnicza w szkole
Co zrobić, gdy dziecko jest nękane w szkole?+
Gdzie zgłosić przemoc rówieśniczą w szkole?+
Jak udowodnić nękanie dziecka w szkole?+
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich
Treść wpisu nie stanowi porady prawnej, a Kancelaria nie odpowiada za skutki działań podjętych na własną rękę. Każda sytuacja związana z przemocą rówieśniczą jest inna i wymaga indywidualnej analizy, dlatego w przypadku problemów zachęcam do kontaktu.
